GÖNLÜN FAALİYETE GEÇMESİ

Beşeriyet aleminde yaşayan bir kimsenin en öndeki kuvvetleri, ibadetlerinden meydana gelen güçleri kuvvetleri sevaplarıdır.
             Mana alemine geçmiş, orada hareket etmeye başlamış bir kimsede gönül faaliyete geçtiğinden, öncelikle itibar gönle geçmektedir. Tabiki o fiziki ibadetler olmakla birlikte.
             Ama daha evvelce gönül hareketlerinden haberi olmayan kişinin önceliği zahir, şer'i ibadetleriydi. Gönül faaliyete geçtiği zaman, şer'i ibadetler ikinci, gönül hükümleri, hukukları birinci hale geçmekte ve böylece yer değiştirmektedir. 
            Melekler; "Orada bozgunculuk yapacak kanlar akıtacak birini mi hâlk edeceksin? Oysa biz Seni yüceltiyoruz ve Seni devamlı takdis ediyoruz" dediler.
             Buradaki bozgunculuk yer değişmesidir.
             Biz de ibadetlerimizde Cenab-ı Hakkı fiziki fiili manada yüceltiyoruz. Ama bu yüceltme hayali yüceltme oluyor. Çünkü mutlak manada tanınmayan bir şeyin yüceltilmesi de o nisbette hayali olur. Ama gönlün faaliyete geçmesiyle O mutlak varlığın hakikati ortaya çıktığından, o ilim çerçevesinde gönülde yoğunlaşma olmaktadır. O zaman ilmi değerlere daha çok yönelinmekte ve böylece fiziki -zahiri olanla, ilâhi- batınî olanın yerleri değişmektedir. Meleklerin yani kuvvetlerin yerleri değişmektedir. 

TERZİ BABA